Kısaca
- Elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri işçilerinin %3'ü oranında engelli çalıştırmak zorundadır.
- Aynı il sınırları içindeki bütün işyerlerinin toplam işçi sayısı esas alınır; kısmi süreliler tam süreliye çevrilerek sayılır.
- Oran hesabında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve fazlası tama tamamlanır.
- Kontenjan dahilinde ve kontenjan fazlası çalıştırılan engelliler için alt sınır üzerinden işveren hissesinin tamamı Hazinece karşılanır.
Bu yazıda
İş Kanunu'nun 30. maddesi, belirli büyüklükteki işyerlerine engelli çalıştırma yükümlülüğü getirir ve bu yükümlülüğü bir prim desteğiyle birlikte düzenler.
Kimler, ne kadar?
İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde işçilerin yüzde üçü oranında engelli işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdür. Kamu işyerlerinde oran %4 engelli ve %2 eski hükümlüdür.
İşçi sayısı nasıl belirlenir?
- Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin yükümlülüğü, bu işyerlerinin toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
- Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar sayıya dahildir.
- Kısmi süreli çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür.
- Yer altı ve su altı işlerinde engelli çalıştırılamaz; bu işlerde çalışanlar işçi sayısının tespitinde hesaba katılmaz.
Kesir kuralı
Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazlası tama dönüştürülür.
| İl içindeki toplam işçi | %3 hesabı | Zorunlu engelli sayısı |
|---|---|---|
| 50 | 1,50 | 2 |
| 60 | 1,80 | 2 |
| 80 | 2,40 | 2 |
| 84 | 2,52 | 3 |
| 120 | 3,60 | 4 |
İşe alım nasıl yapılır?
İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla sağlarlar. İşyerinin işçisiyken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.
Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçi eski işyerinde tekrar işe alınmayı isterse, işveren boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başkalarına tercih ederek onu o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Bu yükümlülüğe uyulmazsa eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat ödenir.
İşverene prim desteği
Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. Kontenjan fazlası engelli çalıştıranlar ile yükümlü olmadığı hâlde engelli çalıştıran işverenler de çalıştırdıkları her engelli için bu destekten yararlanır.
Desteğin şartları:
- Aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde SGK'ya verilmesi,
- Sigortalıların tamamına ait primlerin sigortalı hissesi ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesinin ödenmiş olması.
Primlerin geç ödenmesi hâlinde Hazinenin ödemesindeki gecikmeden doğan gecikme zammı işverenden alınır. Hazinece karşılanan tutar gelir ve kurumlar vergisinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.
Yükümlülüğe uyulmazsa
Bu maddeye aykırılık hâlinde 101. madde uyarınca idari para cezası uygulanır. Tahsil edilen cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurması, iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri ve işe uyum projeleri gibi amaçlarla kullanılır.
Engelli çalışan için vergi avantajı
Engelli çalışanın kendisi de ücretinden gelir vergisi matrahını düşüren engellilik indiriminden yararlanır. 2026 tutarları için engellilik indirimi yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı 23 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki ya da mali müşavirlik desteği yerine geçmez. Bir hata görürseniz bize yazın.