Kısaca
- İşveren yalnız toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle ücret kesme cezası verebilir.
- Ceza olarak yapılan kesinti bir ayda iki gündelikten fazla olamaz ve işçiye sebebiyle derhal bildirilmelidir.
- Kesilen ceza paraları bir ay içinde Bakanlığın belirlediği banka hesabına yatırılır; işverene kalmaz.
- Aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve devredilemez; nafaka alacakları saklıdır.
Bu yazıda
Ücretten kesinti iki farklı nedenle gündeme gelir: işverenin disiplin amacıyla verdiği ücret kesme cezası ve üçüncü kişilerin alacakları için yapılan haciz. İş Kanunu'nun 38. ve 35. maddeleri ikisini de sınırlar.
Ücret kesme cezası (madde 38)
Hangi sebeplerle?
İşveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Sözleşmede yazılı olmayan bir gerekçeyle ücretten ceza kesilemez.
Ne kadar?
- Ceza olarak yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten fazla olamaz.
- Parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alanlarda sınır, işçinin iki günlük kazancıdır.
Usul
Kesintinin işçiye derhal sebepleriyle birlikte bildirilmesi gerekir.
Kesilen para kime gider?
Ceza paraları işverende kalmaz. İşçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına, Bakanlığın belirlediği bankalardan birine kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmak zorundadır.
Örnek
Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan işçinin gündeliği 1.500 TL'dir. Sözleşmede gösterilen bir sebeple verilebilecek ücret kesme cezası, o ay içinde toplam 3.000 TL'yi aşamaz.
Haciz ve devir (madde 35)
- İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik edilemez.
- İşçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir.
- Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır.
Pratikte
İcra müdürlüğünden gelen maaş haczi yazısında kesinti oranı belirtilir; işveren bu yazıya göre kesinti yapar ve tutarı icra dosyasına yatırır. Birden fazla haciz geldiğinde sıra ve oranlar icra dairesinin yazısına göre uygulanır.
Kesintiler pusulada ayrı gösterilir
Ücret kesme cezası, avans mahsubu, nafaka ve icra kesintileri ücret hesap pusulasında ayrı ayrı gösterilmelidir (madde 37).
Diğer kesintilerle karıştırmayın
Ücret kesme cezası, işçinin işverene verdiği bir zararın tazmini değildir; bir disiplin yaptırımıdır. Gerçek bir zararın ücretten mahsubu gibi konular bu maddenin değil, genel hükümlerin ve tarafların anlaşmasının konusudur.
Kaynaklar
Bu yazı 23 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki ya da mali müşavirlik desteği yerine geçmez. Bir hata görürseniz bize yazın.