Kısaca
- İşveren çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür ve risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
- İşveren iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir; on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli de görevlendirilir.
- 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren, Bakanlık eğitimini tamamlayarak İSG hizmetlerini kendisi yürütebilir.
- Dışarıdan hizmet almak işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; İSG maliyeti çalışana yansıtılamaz.
Bu yazıda
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene genel bir sağlık ve güvenlik yükümlülüğü yükler ve bunu somut araçlarla destekler: risk değerlendirmesi, İSG profesyonelleri ve kayıt. Bu yazı işverenin temel yükümlülüklerini özetler.
Genel yükümlülük (madde 4)
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu çerçevede:
- Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alır, organizasyonu yapar, araç ve gereçleri sağlar, tedbirleri değişen şartlara uygun hâle getirir.
- Alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
- Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
- Çalışana görev verirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.
- Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için tedbir alır.
Üç ilke ayrıca vurgulanır: İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; çalışanların yükümlülükleri işverenin sorumluluğunu etkilemez; işveren İSG tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.
Risk değerlendirmesi (madde 10)
İşveren İSG yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Değerlendirmede şunlar dikkate alınır:
- Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu,
- Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi,
- İşyerinin tertip ve düzeni,
- Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu.
İşveren, değerlendirme sonucunda alınacak tedbirleri ve kullanılacak koruyucu donanımı belirler; çalışma ortamındaki risklerin belirlenmesi için gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlar. Değerlendirmenin yenilenme süreleri ve usulü yönetmelikte düzenlenir.
İSG hizmetleri (madde 6)
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevlendirme | İşveren çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir |
| Nitelikli personel yoksa | Hizmetin tamamı veya bir kısmı ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya ÇASMER'lerden alınabilir |
| İşverenin kendisi | Gerekli nitelik ve belgeye sahipse, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak hizmeti kendisi üstlenebilir |
| 50'den az çalışan, az tehlikeli sınıf | İşveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler hariç İSG hizmetlerini yürütebilir |
| Tam süreli işyeri hekimi | Görevlendirildiyse diğer sağlık personeli zorunlu değildir |
| Çırak ve stajyerler | Görevlendirme süresinin hesabında çalışan sayısına dahil edilmez |
İşveren ayrıca görevlendirdiği kişilerin ihtiyaç duyduğu araç, gereç, mekân ve zamanı sağlar, aralarında koordinasyonu kurar ve bu kişilerin yazılı olarak bildirdiği mevzuata uygun tedbirleri yerine getirir.
Kayıt ve bildirim
İşveren bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar ve iş kazalarını SGK'ya üç iş günü içinde bildirir. Ayrıntı için iş kazası bildirimi yazımıza bakabilirsiniz.
İK için kontrol listesi
- İşyerinizin tehlike sınıfını ve çalışan sayısını bilin; İSG profesyonellerinin görevlendirme süresi bunlara göre belirlenir.
- Risk değerlendirmesini İSG uzmanıyla yapın ve özel politika gerektiren grupları (gebe, emziren, genç, engelli çalışanlar) ayrıca ele alın.
- İSG profesyonellerinin yazılı bildirimlerini ve bunlara verdiğiniz yanıtları saklayın.
Kaynaklar
Bu yazı 23 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki ya da mali müşavirlik desteği yerine geçmez. Bir hata görürseniz bize yazın.