Kısaca
- Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan alacak, tazminat ve işe iade davalarında önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır.
- Arabulucu başvuruyu görevlendirmeden itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en çok 1 hafta uzatılabilir.
- Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
Bu yazıda
İşçi ile işveren arasındaki pek çok uyuşmazlık mahkemeye gitmeden önce arabulucunun masasına gelir. Bu zorunluluk 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesinden doğar.
Hangi davalarda zorunlu?
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan:
- işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile
- işe iade talebiyle
açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. 2023'te eklenen cümleyle bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsama alınmıştır.
Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ve genel tatil ücreti alacakları ile işe iade talepleri bu kapsamdadır.
Kapsam dışı olanlar
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk zorunluluğu yoktur.
Arabulucuya gitmeden dava açılırsa
Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Davacı, anlaşmaya varılamadığını gösteren son tutanağın aslını ya da arabulucu onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır; eklemezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir.
Süreç ve süreler
| Adım | Ayrıntı |
|---|---|
| Başvuru yeri | Karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosu |
| Arabulucunun belirlenmesi | Bürodaki listeden; taraflar listedeki bir arabulucuda anlaşırsa o görevlendirilir |
| Sonuçlandırma süresi | Görevlendirmeden itibaren 3 hafta, zorunlu hâllerde en çok 1 hafta uzatma |
| Yetki itirazı | Karşı taraf en geç ilk toplantıda belgeleriyle itiraz edebilir |
Arabulucu; taraflara ulaşılamaması, tarafların katılmaması ya da görüşmeler sonunda anlaşma sağlanması veya sağlanamaması hâllerinde süreci sona erdirir ve son tutanağı düzenler.
İşe iade davasında süre
İş Kanunu'nun 20. maddesine göre işe iade için arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabilir.
İlk toplantıya katılmamak
Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa ve süreç bu nedenle sona ererse:
- Bu taraf son tutanakta belirtilir.
- Davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
- 2024'te değişen cümleye göre bu taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.
Her iki taraf da ilk toplantıya katılmazsa, açılacak davada tarafların yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
Arabuluculuk ücreti
Taraflar anlaşırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır; ücret tarifedeki iki saatlik tutardan az olamaz. İşe iade görüşmelerinde anlaşma olursa, ücretin hesabında işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin toplamı esas alınır.
İşveren için öneriler
- Arabuluculuk davetini ciddiye alın; ilk toplantıya katılmamak, haklı çıkılsa bile masraf doğurur.
- Toplantıya, anlaşma yetkisi olan bir temsilci ya da vekil gönderin.
- İşe iade uyuşmazlığında anlaşılacaksa, tutanakta işe başlatma tarihini ve parasal tutarları açıkça yazdırın; aksi hâlde anlaşma sağlanamamış sayılır.
Kaynaklar
Bu yazı 23 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki ya da mali müşavirlik desteği yerine geçmez. Bir hata görürseniz bize yazın.