Kısaca
- İbra sözleşmesi yazılı olmalıdır.
- İbra tarihinde iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalıdır.
- İbra edilen alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalı, ödeme hak edilen tutara göre eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
- Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür; eksik ödeme içeren belge yalnız ödenen miktar için makbuz hükmündedir.
Bu yazıda
İş sözleşmesi sona erdiğinde işverenler çoğu zaman çalışana “bütün alacaklarımı aldım, işvereni ibra ederim” yazan bir belge imzalatır. Bu belgenin hukuken bir değer taşıyıp taşımadığı, Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesindeki şartlara bağlıdır.
Dört şart
Madde 420/2'ye göre işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinde:
- Yazılı olma: İbra sözleşmesi yazılı olmalıdır.
- Bir aylık süre: İbra tarihi itibarıyla, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süre geçmiş olmalıdır.
- Açıklık: İbra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmelidir.
- Eksiksiz ve bankadan ödeme: Ödeme, hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibranameler kesin olarak hükümsüzdür.
Uygulamada ne anlama gelir?
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Çıkış günü imzalatılan matbu ibraname | Bir aylık süre geçmediği için hükümsüz |
| “Tüm alacaklarımı aldım” yazan, kalem ve tutar göstermeyen belge | Alacağın türü ve miktarı belirtilmediği için hükümsüz |
| Elden nakit ödemeye dayanan ibraname | Banka aracılığıyla ödeme şartı sağlanmadığı için hükümsüz |
| Gerçek tutarın altında ödemeyi gösteren belge | İbra değil, yalnız içerdiği miktarla sınırlı makbuz |
Eksik ödemede makbuz hükmü
Hakkın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanı içeren diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur. Yani eksik ödeme yapılmışsa belge, işçinin kalan alacağını istemesine engel olmaz; yalnız ödenen kısmın ödendiğini gösterir.
Kapsam
İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, destekten yoksun kalanlar ile işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri dahil, hizmet sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına da uygulanır.
İşçi aleyhine ceza koşulu
Aynı maddenin ilk fıkrasına göre hizmet sözleşmelerine yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.
İK için öneriler
- Çıkış ödemelerini (ücret, izin ücreti, kıdem, ihbar) kalem kalem hesaplayıp banka yoluyla yapın; dekontu özlük dosyasında saklayın.
- İbraname düzenleyecekseniz sözleşmenin bittiği tarihten en az bir ay sonra ve kalemleri, tutarları göstererek düzenleyin.
- İbranamenin yerine, ödemeleri kalem kalem gösteren banka dekontları ve imzalı çıkış bordrosu çoğu zaman daha güçlü bir kanıttır.
- İşçilik alacaklarında zamanaşımının beş yıl olduğunu unutmayın: zamanaşımı yazımız.
Kaynaklar
Bu yazı 23 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olayda hukuki ya da mali müşavirlik desteği yerine geçmez. Bir hata görürseniz bize yazın.